Tegoroczne astronomiczne lato rozpocznie się przed południem w niedzielę 21 czerwca o godzinie 10.25 – gdy Słońce w swej rocznej wędrówce po ekliptyce oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiągając punkt przesilenia letniego zwany punktem Raka.

Przesilenie letnie

Czerwiec to czas najkrótszych nocy, pięknych świtów i zmierzchów, i ostatnich wiosennych spacerów. Mamy zatem krótkie ciepłe noce, które co prawda nie sprzyjają obserwacjom astronomicznym, bowiem w czerwcu praktycznie zmierzch przechodzi w świt, szczególnie na północnej części naszego kraju, ale i one są cenne dla miłośników nieba.

Tegoroczne astronomiczne lato rozpocznie się przed południem w niedzielę 21 czerwca o godzinie 10.25 – gdy Słońce w swej rocznej wędrówce po ekliptyce oddali się najbardziej na północ od równika niebieskiego, osiągając punkt przesilenia letniego zwany punktem Raka. W tym dniu w Krakowie Słońce w chwili przejścia przez południk góruje nad horyzontem na wysokości prawie 63 i pół stopnia. Wzejdzie tego dnia o godzinie 4.30, a zajdzie o 20.53, zatem dzień będzie trwał 16 godzin i 23 minuty; będzie to najdłuższy dzień (i najkrótsza noc) tego roku, a dłuższy od najkrótszego dnia roku aż o 8 godzin i 18 minut.

Najwcześniej Słońce wzejdzie u nas już 15 czerwca (godz. 4.30) i takich wczesnych wschodów Słońca będziemy doświadczać przez 8 kolejnych dni. Najpóźniej zajdzie 20 czerwca (godz. 20.53), i tak późnych zachodów Słońca będzie aż 12. Dni, w których Słońce będzie najdłużej nad horyzontem, doświadczymy przez cały tydzień od 17 do 24 czerwca. W tym okresie, na świętego Jana (24 VI), często padają obfite deszcze. Po tegorocznej zmiennej wiośnie być może one nie wystąpią – zobaczymy. Na Dzień Dziecka Słońce wzejdzie o godz. 4.36, a zajdzie o godz. 20.40. Dzień będzie trwał 16 godzin i 4 minuty; będzie jeszcze krótszy o 19 minut od najdłuższego dnia roku. Natomiast ostatniego czerwca Słońce wzejdzie o 4.34, a schowa się pod horyzontem o godz. 20.53 i dzień będzie niezauważalnie, ale już krótszy od najdłuższego dnia roku – o 4 minuty.

Aktywność magnetyczna Słońca w czerwcu będzie najprawdopodobniej na dość wysokim poziomie, a podwyższona w drugiej dekadzie miesiąca, wtedy też możemy wieczorami liczyć na pojawienie się srebrzystych obłoków. Pamiętajmy, iż obserwacje plam na Słońcu prowadzimy wyłącznie przy zastosowaniu odpowiednich filtrów spektralnych lub rzutowanego na ekran obrazu Słońca z lunety. Zainteresowanych takimi obserwacjami naszej gwiazdy, zapraszamy na dziedziniec obok Młodzieżowego Obserwatorium Astronomicznego, gdzie w pogodne dni w okresie wakacyjnym będą organizowane specjalne pokazy Słońca.

Księżyc

Księżyc powita lato w pierwszej kwadrze. Bardzo krótkie, ale bezksiężycowe noce będziemy mieli w połowie miesiąca, a kolejność faz Księżyca będzie następująca:

• ostatnia kwadra – 8 VI
• nów – 15 VI
• pierwsza kwadra – 21 VI
• pełnia – 30 VI.

W apogeum (najdalej od Ziemi) Księżyc będzie dwukrotnie: 1 VI o godz. 06.32 i 28 VI o 09.11., a w perygeum (najbliżej Ziemi) 15 VI o godz. 01.18.

Księżyc w czerwcu zbliży się znacznie na niebie wieczornym do planet: Merkurego (16 VI) i Wenus (17 VI). Zjawiska będą u nas obserwowalne w optymalnych momentach zbliżeniowych.

Planety i meteory

W czerwcu Wenus, Jowisz i Merkury będą widoczne na wieczornym niebie, zaś Saturn, Mars oraz Neptun i Uran na niebie porannym. Jasna Wenus jako Gwiazda Wieczorna zdominuje też niebo wieczorne, a Saturn będzie poprzedzał po północy, o dobre trzy godziny, wschód Słońca. Piękne zjawisko czeka nas wieczorem 9 VI o godz. 22, gdy w zorzach wieczornych, dojdzie do maksymalnego zbliżenia na niebie Wenus z Jowiszem.

W dniach od 22 VI do 2 VII będzie możliwość zliczania powolnych meteorów z czerwcowego roju Bootydów (wylatujących z gwiazdozbioru Wolarza). Maksimum ich aktywności przypada na 28 VI, a Księżyc bliski pełni będzie niestety nieco przeszkadzał w nocnych obserwacjach.

Na ilustracji: niebo widoczne wieczorem 9 czerwca: koniunkcja Wenus z Jowiszem (źródło mapy: Stellarium)

Opracowanie: Adam Michalec, Elżbieta Kuligowska